Donderdagavond, je staat met je telefoon in de keuken en er staat: 1,1 meter, 5 seconden, wind 5 uit het zuidwesten. Rijden of thuisblijven?
Bijna iedereen leert dat antwoord met benzine. Je rijdt naar Katwijk, je staat op de boulevard, je kijkt naar bruin waswater en je rijdt terug. Drie of vier keer, en dan begin je de cijfers te snappen.
Je kunt die cijfers ook gewoon leren. Vier getallen bepalen of het rijden is bij Katwijk, Wijk aan Zee of Scheveningen, en de golfhoogte is er niet een van.
De vier getallen, in deze volgorde
De Noordzee is een kleine zee. Er is geen oceaan van duizenden kilometers om deining op te bouwen, dus wat hier aankomt is bijna altijd wind van gisteren. Dat maakt één getal belangrijker dan alle andere.
| Getal | Wat het zegt | Wanneer je gaat |
|---|---|---|
| Periode | Seconden tussen twee golven. Lager betekent korte, steile, dicht op elkaar staande golven | Vanaf 6 seconden. Onder de 5 is het waswater, boven de 9 komt hier zelden voor |
| Windrichting | Onze kust ligt op het westen. Oost komt van het land, west komt van zee | Oost tot zuidoost geeft een gladde voorkant. West en zuidwest maken er soep van |
| Windkracht | Hard uit zee maakt golven, maar sloopt ze ook meteen weer | Tot 4 Bft aflandig is prima. Boven 6 aanlandig blijf je thuis |
| Getij | Aan de Hollandse kust zit tussen laag en hoog anderhalve tot twee meter | Het zand ligt per spot anders, dus dit is de enige die je per plek moet leren |
Hoogte staat er bewust niet bij. Anderhalve meter bij 4 seconden is onsurfbaar, tachtig centimeter bij 8 seconden is een goede ochtend.
Het patroon dat je moet herkennen is dit: een zuidwesterstorm bouwt 2 dagen lang deining op van Scheveningen tot Wijk aan Zee, en maakt er tegelijk een bende van. Draait de wind daarna naar het oosten, of valt hij weg, dan ligt de deining er de volgende ochtend nog en staat de voorkant strak. Dat is het moment waarop mensen vrij nemen.
Drie spots, drie keer ander zand
Een strand is niet overal hetzelfde strand. Waar een pier, een havenhoofd of een uitwatering staat, blijft zand liggen, en op zo'n zandbank breekt de golf anders dan 100 meter verderop. Dat is de hele reden dat surfers naar dezelfde drie plekken rijden.
Open strand, breed, met de Uitwatering aan de noordkant. Weinig beschutting, dus bij Katwijk krijg je precies wat de zee die dag doet. Parkeren en het water op kost je 5 minuten, en dat maakt het de spot waar je even langsrijdt om te kijken.
Softtop surfboardsAan de zuidkant ligt de Noordpier van IJmuiden, een steenmassief dat de zee een paar honderd meter in loopt. Zo'n pier houdt zand vast en stuurt de stroming om zich heen. Daardoor werkt Wijk op meer momenten van het tij dan een open strand.
Surf uitrustingHavenhoofden aan de zuidkant, de Pier op het strand en kilometers Noorderstrand daarboven. Dat betekent keuze: schuift de wind, dan loop je een paar honderd meter op en sta je in een hoek die wel werkt. Druk, maar wel het hele jaar door.
Alles voor golfsurfenRijd de eerste keren naar de spot waar mensen staan. Een lege line-up bij aflandige wind en 60 centimeter betekent meestal dat de locals weten dat het daar vandaag niet werkt.
De mui: het enige waar je echt op moet letten
Al het water dat de golven op het strand duwen moet ergens terug. Dat gaat niet gelijkmatig, maar door geulen tussen de zandbanken door, en die geul heet een mui. Op de Nederlandse kust zit er in de zomer bij vrijwel elke badplaats wel een.
Je ziet hem aan wat er niet gebeurt. Waar de golven wit breken, staat een bank. Waar het water rustig, donker en glad is en de golven er niet breken, loopt de stroming naar buiten. Dat rustige stuk ziet er uitnodigend uit, en dat is precies het probleem.
Je board blijft daarbij je drijfvermogen, dus je leash is geen accessoire. Welke lengte en dikte je nodig hebt, staat in het stuk over wax, leash en pads.
Wat je meeneemt voor Nederlands water
Onze golven zijn klein, kort en duwen weinig. Je moet zelf op snelheid komen, en dat lukt met volume onder je borst. Een Vision Take Off 7'0" of een funboard van 7'6" vangt op een kniehoge dag golven die je op een shortboard gewoon mist. Hoeveel liter bij jouw gewicht hoort, staat in de surfboardgids.
En dan het pak. Nederlands zeewater zit in februari rond de 5 graden en in augustus rond de 18. Dat verschil bepaalt je hele seizoen, en welke dikte daarbij hoort lees je in de wetsuitgids. Alles hangt in wetsuits.
- 01Kijk naar de periodeOnder 5 seconden hoef je niet verder te kijken, wat er ook bij staat aan hoogte.
- 02Dan naar de windrichtingOost tot zuidoost: gaan. West tot zuidwest met veel kracht: de dag erna proberen.
- 03Prik je tijdstipZet hoog en laag water erbij en kies je tijd. In de zomer is vroeg bovendien rustiger op het strand.
- 04Kijk 5 minuten voor je het water in looptWaar breken de golven wit, waar niet, en waar komen de mensen eruit die er al in liggen.
Eerste keer alleen het water op? Loop even binnen in Valkenburg.
We zitten aan het Valkenburgse Meer, op tien minuten van het strand bij Katwijk. App wat je van plan bent, dan zeggen we of het die dag rijden is en waar je het beste naartoe kunt.
Veelgestelde vragen
Kun je in Nederland het hele jaar door surfen?
Ja, en de beste maanden zijn herfst en winter. Dan staat er meer wind op zee en dus meer deining. Het water zit in februari rond de 5 graden, dus dan bepaalt je pak hoelang je blijft, niet de golven.
Welke windrichting is goed voor de Nederlandse kust?
Oost tot zuidoost. Die komt van het land af en strijkt de voorkant van de golf glad. Wind uit het westen en zuidwesten komt van zee en maakt er rommel van, al bouwt die wind wel de deining op die je een dag later rijdt.
Hoeveel periode heb je minimaal nodig?
Vanaf ongeveer 6 seconden wordt het surfbaar. Onder de 5 staan de golven te dicht op elkaar en blijft het waswater, ook bij anderhalve meter. Boven de 9 seconden komt op de Noordzee zelden voor.
Hoe herken ik een mui?
Aan het rustige, donkere stuk water waar de golven niet breken, tussen twee plekken met witte brekers in. Daar loopt het water naar buiten. Kom je erin, peddel dan evenwijdig aan het strand tot je weer bij de witte brekers bent, nooit rechtstreeks terug.
Verder kijken
Geschreven door Jip. Hij liep stage bij Hot Sails Maui en geeft sinds 2011 les aan het Valkenburgse Meer. Kom langs of app hem wat je van plan bent.
