Je hangt vollebak in de trapeze en ineens ligt je rig plat op het water terwijl je board doorschiet. De tendon is door. Dat gebeurt nooit geleidelijk: hij houdt, hij houdt, en dan houdt hij niet meer.
Tussen je mast en je board zit één scharnier van rubber ter grootte van een pakje kauwgom. Daar gaat alles doorheen wat je zeil oppikt. Het is het goedkoopste onderdeel van je set, vanaf 37,95 euro, en het enige dat je sessie in één klap kan beëindigen.
Wat er tussen je board en je mast zit
Van onder naar boven zijn het drie stukken. De plaat schuift in de mastrail en zet je met een bout vast. Daarop zit de joint, het scharnier dat je mast alle kanten op laat vallen zonder dat er iets breekt. En daarop komt de verlenger, waarmee je je mast op de lengte van je zeil brengt en je voorliek op spanning trekt.
De zwakke plek is de overgang tussen rubber en metaal. Daar zit de spanningspiek: het rubber kan buigen, het metaal niet, en precies op die naad scheurt het.
Tendon, powerjoint of kardan
Drie manieren om hetzelfde probleem op te lossen. Ze verschillen in hoe direct je stuurinput bij je board aankomt en hoeveel van de klappen onderweg verdwijnt.
Één massieve rubber cilinder met een veiligheidskoord door het hart. Buigt gelijkmatig alle kanten op en slikt de klappen uit chop voordat ze in je board komen. Dat kost je een fractie aan directheid en levert je comfort. Het rubber veroudert door uv en door duizenden buigingen, en scheurt op een dag bij de metalen kraag.
Duotone iBase 2.0 met iTendonRubber met een versterkte kern, de klassieke Boge-uitvoering. Minder speling en een directer gevoel op de mastvoet, wat je merkt zodra je het board met je voeten wilt sturen. De Ascan Base Boge Joint heeft de originele 10 mm Boge met een geïntegreerd veiligheidskoord en een draaisluiting.
Mastvoeten bekijkenEen metalen kruiskoppeling in plaats van een rubber blok. Geen rubber betekent geen verouderend rubber, en de overbrenging is zo direct als het wordt. Je voelt er ook alles doorheen, en hij is zwaarder. Vaar je op zee in rommelig water, dan kun je die directheid ook terugruilen voor demping.
Prolimit Cardan Joint BaseplateHet prijsverschil is kleiner dan je denkt. Duotone verkoopt dezelfde EPX-basis met een tendon voor 79 euro en met een powerjoint voor 89 euro. Tien euro tussen soepel en direct, op een set die al snel drieduizend kost.
Wanneer is een powerjoint het geld niet waard? "Nooit," zegt Jip. "Super cruciaal onderdeel. Hoeft niet de crème de la crème te zijn. Maar koop geen oude tweedehandse." Een middenklasser is dus prima. Een joint van onbekende leeftijd uit een tweedehandsbak niet.
De vier maten die moeten kloppen
Bestel niets voordat je deze vier hebt nagelopen. Ze staan in de volgorde waarin ze fout gaan.
| Wat | Waar het op moet passen | Wat er gebeurt als het niet klopt |
|---|---|---|
| Diameter | RDM of SDM, gelijk aan je mast | De conus van de verlenger loopt vast of zit los. Er bestaat geen adapter die dit netjes oplost. |
| Schroefdraad | M8 of M10 van je joint | De bout pakt niet. Meet dit voordat je een losse joint bestelt, want beide maten zijn gangbaar. |
| Verlengerbereik | Voorliek van je zeil min je mastlengte | Je haalt je voorliekspanning niet, of je zeil hangt slap. Koop een verlenger die jouw stand in het midden heeft. |
| Aansluiting bovenop | Pin of cup van jouw verlenger | Merken gebruiken verschillende pinnen. De Prolimit RDM Extension Alu heeft bijvoorbeeld een North pin-aansluiting. |
Een mastvoet die op één van deze vier punten net niet past, past helemaal niet. Er is geen half.
Komt het voor dat iemand met een mastvoet staat die niet past? "Met regelmaat," zegt Jip. "Mensen met een oude set. RDM en SDM verschillen. Of een verlenger die niet lang genoeg is. Erg belangrijk is de uitleg van hoe het allemaal werkt." Heb je een set van een paar jaar oud, loop de tabel hierboven dan na voordat je iets nieuws bestelt.
De verlenger: hoe je je voorliek op spanning krijgt
Een verlenger doet twee dingen. Hij brengt je mast op de lengte van je zeil, en hij is het punt waar je aan je voorlieklijn trekt. Dat tweede bepaalt hoe zwaar je optuigen is.
De simpele uitvoering is een klem met een katrol, zoals de Prolimit RDM Extension Alu in 30 of 45 centimeter, voor 60 euro. Je trekt met je armen, je klemt af, klaar. Tot ongeveer 6.0 is dat prima te doen.
Bij grotere zeilen wordt trekken zwaar. De Duotone Power.XT 2.0 zet daar een ratel tegenover: een hendel van 15 centimeter met een overbrenging van 1:60. Daarmee haal je ook de spanning van een slalomzeil, en je stelt hem op het water bij als de wind aantrekt of inzakt. Prijs 199 euro.
Lengtes lopen in de shop van 15 tot 48 centimeter. Pak niet de kortste die net past. Een verlenger die op zijn laatste gat staat, kun je bij een volgend zeil nergens meer heen schuiven.
Wanneer je hem vervangt
Een rubber joint heeft geen kilometerteller. Wat je kunt aflezen zijn de scheurtjes aan de onderkant van het rubber, speling die er vorig jaar nog niet zat, en een koord dat rafelt. Vind je één van de drie, dan is een nieuwe joint vanaf 37,95 euro goedkoper dan de sleep terug naar de kant.
Slim: leg een reservejoint in je boardbag. De iBase 2.0 laat je met een roestvrijstalen U-pin de verbinding los maken zonder gereedschap, dus wisselen op de parkeerplaats kost je een minuut. Wie op de Noordzee vaart en dertig kilometer van huis staat, weet waarom dat handig is.
Wat gaat er eerder stuk, de tendon, de bout of de plaat? Jip: "Altijd de tendon." Daarom is dat het onderdeel dat in je tas hoort.
Stuur een foto van je mastvoet naar Valkenburg.
Twee foto's zijn genoeg: één van de onderkant van je mast en één van je mastrail. Dan zeggen we welke joint, welke bout en welke verlenger erop horen. Dat scheelt je het bestellen van drie dingen waarvan er één past.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een tendon en een powerjoint?
Een tendon is een massieve rubber cilinder die gelijkmatig buigt en klappen dempt. Een powerjoint heeft een versterkte kern, geeft minder speling en brengt je stuurinput directer over op het board. Tendon is prettiger in chop, powerjoint is preciezer als je het board met je voeten stuurt. Bij Duotone scheelt het tien euro op dezelfde basis.
Wat betekent M8 en M10 bij een mastvoet?
Dat is de diameter van de bout waarmee de joint vastzit, 8 of 10 millimeter. Beide zijn gangbaar, dus meet of kijk in je handleiding voordat je een losse joint bestelt. De Prolimit Boge Joint is er in allebei; de M10 geeft een stevigere verbinding, de M8 wordt het meest gebruikt op universele mastvoetsystemen.
Welke lengte mastverlenger heb ik nodig?
Trek je mastlengte af van de voorlieklengte van je zeil. Bij een zeil met voorliek 452 en een mast van 430 zet je de verlenger op 22 centimeter. Kies een verlenger waarvan het bereik die stand ruim in het midden heeft, zodat je bij een volgend zeil nog ruimte hebt. In de shop lopen ze van 15 tot 48 centimeter.
Wanneer moet ik mijn mastvoet vervangen?
Er is geen vaste termijn. Vervang hem zodra je scheurtjes ziet in het rubber bij de metalen kraag, zodra er speling in zit die er eerder niet was, of zodra het veiligheidskoord rafelt. Een rubber joint veroudert ook als hij stilligt, dus een mastvoet die drie winters in de schuur hing is geen nieuwe mastvoet.
Verder kijken
Geschreven door Jip. Hij liep stage bij Hot Sails Maui en geeft sinds 2011 les aan het Valkenburgse Meer. Vraag over jouw combinatie? App ons een foto.
