Het is drie uur. Er schuift een wolk voor de zon en de piste die net nog glinsterde, is ineens één wit vlak. De bulten zie je pas als je knieën ze voelen.
Dat ligt meestal niet aan het weer, maar aan een keuze in de winkel. Daar kies je een bril op de kleur van de spiegel, en die kleur zegt bijna niets over wat je erdoor ziet.
Hier gaat het over de lens. Pasvorm en helm staan in een apart stuk.
Het getal op de doos
Op elke skibril staat een categorie, van S0 tot S4. Die zegt hoeveel zichtbaar licht de lens doorlaat, uitgedrukt in VLT: visible light transmission. Hoe lager het getal, hoe donkerder de lens.
| Categorie | Laat door | Wanneer |
|---|---|---|
| S0 | 80 tot 100% | Avondskiën onder de lampen |
| S1 | 43 tot 80% | Sneeuwval, mist, zwaar bewolkt |
| S2 | 18 tot 43% | Zon en wolken door elkaar |
| S3 | 8 tot 18% | Volle zon, voorjaar, hoog in de bergen |
| S4 | 3 tot 8% | Gletsjer bij felle zon. Niet geschikt om mee auto te rijden. |
De grenzen komen uit de internationale norm voor ski- en snowboardbrillen, ISO 18527-1. Het is dezelfde indeling als op je zonnebril.
Door een S3 komt dus hooguit een vijfde van het licht. Door de gele S1-reservelens van Aphex komt 54 procent, ruim de helft. Dat verschil merk je om drie uur 's middags.
Eind oktober staan Jip en ik op de gletsjer in Sölden. Verse sneeuw kaatst daar tot tachtig procent van het zonlicht terug, dus het licht komt van boven én van onder. Op een heldere dag is een S3 daar geen luxe.
Één misverstand nog: de categorie gaat over licht, niet over uv. Een donkere lens beschermt je ogen dus niet beter. Hij knijpt alleen het licht af.
De spiegel is niet de lens
Aan de buitenkant van de meeste skibrillen zit een spiegellaag. Die bepaalt de kleur die je in de winkel ziet: rood, blauw, goud, zilver. Wat je door de bril ziet, bepaalt de lens eronder. Onder een groene spiegel kan gewoon een bruine lens zitten.
Neem de Aphex-brillen, die bij ons het grootste deel van het rek vullen. De Revo Red en de Revo Blue laten allebei 32 procent door, categorie S2. De Revo Gold en de Silver laten 18 procent door, S3. Rood en goud hangen naast elkaar en lijken familie. Het ene glas laat bijna twee keer zoveel licht door als het andere.
Kies dus eerst de categorie. De spiegelkleur kies je daarna, op smaak.
De kleur onder de spiegel
Die basiskleur doet wel iets. Geel, amber en roze filteren het blauwe licht weg dat een grijze dag vlak maakt, waardoor het reliëf terugkomt. De reservelens van Aphex is niet voor niets geel. Grijs dempt het licht zonder kleuren te veranderen: fijn bij zon, weinig hulp bij flat light. Bruin en koper zitten ertussen.
Contrastlenzen: drie namen, één idee
Oakley noemt het Prizm. Giro heeft Vivid, gemaakt door Zeiss. Red Bull Spect zegt Chrom°X. Drie namen voor hetzelfde idee: de lens knipt een paar smalle stukjes uit het kleurenspectrum, zodat het verschil tussen sneeuw en schaduw groter wordt.
Dat werkt: sporen en bulten springen er beter uit. De Prizm Snow Argon van Oakley laat alleen 14 procent door, en wordt toch verkocht voor zon én bewolking. Op een heldere dag met wat wolken klopt dat. In dichte mist om vier uur is 14 procent nog steeds 14 procent.
Contrast helpt je vormen zien. Het maakt een donkere lens niet licht.
Wisselen, meekleuren of polariseren
Een tweede lens
De meeste brillen bij ons hebben een tweede lens in de doos. Alle Aphex-modellen komen met die gele S1-lens van 54 procent, en de lenzen klikken er magnetisch in en uit. Daarmee heb je S2 of S3 voor de zon en S1 voor de grijze middag.
De zwakke plek zit niet in de bril maar in je jaszak. Je wisselt alleen als je de reservelens bij je hebt, en niet in het appartement hebt laten liggen. Met de magnetische Aphex-lenzen is wisselen op de berg geen enkel probleem, ook niet in de lift.
Een lens die meekleurt
Een fotochromatische lens kleurt zelf bij: donkerder onder uv, lichter als dat wegvalt, binnen een vast bereik, bijvoorbeeld van S1 tot S3. Je hoeft niets te doen. Alleen gaat het niet in een tel, en in de kou kleurt hij langzamer terug. Duik je vanuit de zon een bosafdaling in, dan kijk je nog even door een donkere lens.
Een polariserende lens
Polariserend haalt de schittering van het oppervlak weg. Op het water is dat goud; wie weleens een middag op het Valkenburgse Meer heeft gestaan, kent het verschil. Op de piste is het een ruil. Die schittering is ook hoe je een ijsplek van verre herkent, en een polariserende lens laat ijs op gewone sneeuw lijken.
Welke combinatie neem je mee?
Bij de Aphex-brillen is de reservelens altijd dezelfde gele S1. De echte keuze is dus je hoofdlens.
Je gaat in februari een week naar Oostenrijk en weet niet wat je krijgt. De S2 van 32 procent kun je de meeste dagen ophouden. De gele komt eruit als het gaat sneeuwen.
Aphex Orion Revo RedJe skiet in het voorjaar of hoog, of je ogen zijn gevoelig voor fel licht. Van 18 naar 54 procent is drie keer zoveel licht. Meer bereik krijg je niet in één doos.
Aphex XPR SilverJe wilt niets in je jaszak en één lens die de meeste dagen reliëf geeft. In echte mist zie je met een gele lens alsnog meer.
Giro Ringo VividTwijfel je tussen S2 en S3? App ons, of kom langs in Valkenburg.
Zeg waar en wanneer je gaat, en of je snel last hebt van fel licht. Dan zeggen we welke lens voorin moet en welke in je zak.
Veelgestelde vragen
Wat betekent S2 of S3 op een skibril?
Het is de filtercategorie: hoeveel zichtbaar licht de lens doorlaat. S2 laat 18 tot 43 procent door, voor wisselend weer. S3 laat 8 tot 18 procent door, voor zon. S1 is voor sneeuwval en mist.
Welke lenskleur is het beste bij slecht zicht?
Een lichte lens in geel, amber of roze, categorie S1. Die laat genoeg licht door en filtert het blauwe licht weg dat een grijze dag vlak maakt, zodat je bulten en sporen weer ziet.
Beschermt een donkere lens mijn ogen beter?
Nee. De categorie gaat over zichtbaar licht, niet over uv. Uv-bescherming is een aparte eigenschap en zit bij een goede skibril ook in een lichte lens. Een donkere lens dempt alleen het licht.
Kan ik een skibril over mijn gewone bril dragen?
Ja, met een bril die daarvoor gemaakt is. De Red Bull Spect Rush is OTG, over the glasses, en past over een gewone bril. In de Spect Park kun je een optische clip met glazen op sterkte laten zetten.
Waarom beslaat mijn skibril?
Meestal door warme, vochtige lucht aan de binnenkant: de bril op je voorhoofd terwijl je zweet, of sneeuw in de ventilatieopeningen. Veeg nooit met je handschoen over de binnenlens, want daar zit de anticondenslaag. Laat hem drogen of dep hem met het brillenzakje.
Is een gepolariseerde skibril beter?
Niet per se. Polariserend haalt schittering weg, en dat is prettig bij veel zon. Maar die schittering is ook hoe je een ijsplek herkent, en een polariserende lens laat ijs op gewone sneeuw lijken.
Verder kijken
Geschreven door Arjan. Hij begon de shop in 1996 en test eind oktober in Sölden de nieuwe collectie. Twijfel je welke lens voorin moet? Kom langs in Valkenburg ZH en houd ze naast elkaar tegen het licht.
